Self, Society, and Death: Larkin's Demons in English and Dutch

'Virtue is social'

--

Reasons for Attendance

The trumpet's voice, loud and authoritative,
Draws me a moment to the lighted glass
To watch the dancers – all under twenty-five –
Shifting intently, face to flushed face,
Solemnly on the beat of happiness.

– Or so I fancy, sensing the smoke and sweat,
The wonderful feel of girls. Why be out here?
But then, why be in there? Sex, yes, but what
Is sex? Surely, to think the lion's share
Of happiness is found by couples – sheer

Inaccuracy, as far as I'm concerned.
What calls me is that lifted, rough-tongued bell
(Art, if you like) whose individual sound
Insists I too am individual.
It speaks; I hear; others may hear as well,

But not for me, nor I for them; and so
With happiness. Therefore I stay outside,
Believing this; and they maul to and fro,
Believing that; and both are satisfied,
If no one has misjudged himself. Or lied.

(30 December 1953/The Less Deceived)

--

Redenen voor aanwezigheid

De stem van de trompet, luid en zonder tegenspraak,
Lokt me even naar het verlichte raam.
Ik bekijk de dansers – allen onder de vijfentwintig –
Die intens voortschuiven, gezicht tegen verhit gezicht,
Plechtstatig op de maat van het geluk.

– Dat verbeeld ik me toch, als ik de rook en het zweet merk,
De zalige textuur van meisjes. Wat sta ik hier buiten?
Maar waarom daar binnen gaan? Seks, jawel, maar wat
Is seks? Denken dat het leeuwendeel
Van het geluk gevonden wordt bij paartjes – geheel en al

Onnauwkeurig, als je 't mij vraagt.
Wat mij roept is die verheven klok, ruw van tong
(Kunst, als je wil), die met haar individuele klank
Volhoudt dat ook ik individueel ben.
Zij spreekt; ik hoor het; wellicht zijn er nog die het horen,

Maar niet voor mij, en ik niet voor hen; en zo
Tot aller tevredenheid. Om die reden sta ik buiten,
Met mijn overtuiging; en zij zwaaien er op los,
Met hun overtuiging; en beiden zijn tevreden,
Tenzij iemand zich in zichzelf vergist heeft. Of loog.

--

--

Best Society

When I was a child, I thought,
Casually, that solitude
Never needed to be sought.
Something everybody had,
Like nakedness, it lay at hand,
Not specially right or specially wrong,
A plentiful and obvious thing
Not at all hard to understand.

Then, after twenty, it became
At once more difficult to get
And more desired – though all the same
More undesirable; for what
You are alone has, to achieve
The rank of fact, to be expressed
In terms of others, or it's just
A compensating make-believe.

Much better stay in company!
To love you must have someone else,
Giving requires a legatee,
Good neighbours need whole parishfuls
Of folk to do it on – in short,
Our virtues are all social; if,
Deprived of solitude, you chafe,
It's clear you're not the virtuous sort.

Viciously, then, I lock my door.
The gas-fire breathes. The wind outside
Ushers in evening rain. Once more
Uncontradicting solitude
Supports me on its giant palm;
And like a sea-anemone
Or simple snail, there cautiously
Unfolds, emerges, what I am.

(1951?)

--

Het beste gezelschap

Toen ik een kind was dacht ik,
Achteloos, dat eenzaamheid
Nooit moest worden opgezocht.
Iets dat iedereen had,
Zoals naaktheid, bij de hand,
Niet bijzonder goed of bijzonder slecht,
Voor het grijpen en evident
En helemaal niet moeilijk te begrijpen.

Daarna, de twintig gepasseerd, werd het
Tegelijk moeilijker te bekomen
En meer begeerd – en toch ook weer
Minder begerenswaardig; want wat
Je alleen bent moet, om de status
Van feit te bereiken, uitgedrukt worden
In termen van anderen, of het is slechts
Een vergoelijkende fantasie.

Veel beter in gezelschap gebleven!
Om lief te hebben moet je iemand anders hebben,
Geven vereist een legaatontvanger,
Goede buren hebben heelder parochies nodig
Om hun goedheid te bedrijven – kortom,
Onze deugden zijn allemaal sociaal; als je,
Beroofd van eenzaamheid, je ergert,
Is het duidelijk dat je geen deugdelijke kerel bent.

Ondeugdelijk, dan maar, sluit ik mijn deur.
Het gasvuur geurt. De wind buiten
Luidt de avondregen in. Eens te meer
Draagt, zonder tegenspraak, de eenzaamheid
Mij op haar weidse handpalm;
En zoals een zee-anemoon
Of simpele slak, ontvouwt zich daar,
Verschijnt behoedzaam wat ik ben.

--

--

Vers de Société

My wife and I have asked a crowd of craps
To come and waste their time and ours: perhaps
You'd care to join us? In a pig's arse, friend.
Days come to an end.
The gas fire breathes, the trees are darkly swayed.
And so Dear Warlock-Williams: I'm afraid –

Funny how hard it is to be alone.
I could spend half my evenings, if I wanted,
Holding a glass of washing sherry, canted
Over to catch the drivel of some bitch
Who's read nothing but Which;
Just think of all the spare time that has flown

Straight into nothingness by being filled
With forks and faces, rather than repaid
Under a lamp, hearing the noise of wind,
And looking out to see the moon thinned
To an air-sharpened blade.
A life, and yet how sternly it's instilled

All solitude is selfish. No one now
Believes the hermit with his gown and dish
Talking to God (who's gone too); the big wish
Is to have people nice to you, which means
Doing it back somehow.
Virtue is social. Are, then, these routines

Playing at goodness, like going to church?
Something that bores us, something we don't do well
(Asking that ass about his fool research)
But try to feel, because, however crudely,
It shows us what should be?
Too subtle, that. Too decent, too. Oh hell,

Only the young can be alone freely.
The time is shorter now for company,
And sitting by a lamp more often brings
Not peace, but other things.
Beyond the light stand failure and remorse
Whispering Dear Warlock-Williams: Why, of course –

(19 May 1971/High Windows)

--

Vers de Société

Mijn vrouw en ik hebben een bende eikels gevraagd
Hun en onze tijd te komen verspillen: misschien
Wil je ook komen? Aan je reet, man.
Dagen doven uit.
Het gasvuur ademt, de bomen in slaap gewiegd.
En dus Mijn beste Warlock-Williams; helaas –

Vreemd hoe moeilijk het is alleen te zijn.
Ik zou halver avonden kunnen spenderen, als ik wilde,
Met een glas verwaterde sherry in de aanslag, schuin
Gehouden om het kwijl van een of andere teef op te vangen
Die nooit wat anders leest dan Flair;
Bedenk toch even hoeveel vrije tijd al afgevloeid is

Rechtstreeks het niets in door gevuld te worden
Met vorken en gezichten, in plaats van vruchtbaar doorgebracht
Onder een lamp, bij het ruisen van de wind,
Naar buiten kijkend om de maan te zien, verdund
Tot een door lucht geslepen lemmet.
Een leven op zich, en toch zo sterk doordrongen van de leus

Alleen zijn is zelfzuchtig. Niemand gelooft nu nog
De kluizenaar met zijn gewaad en schaal
Die spreekt tot God (die er ook al vandoor is); het hoogste goed
Is dat mensen aardig tegen je zijn, wat betekent
Dat je 't hoe dan ook moet terugdoen.
Deugdzaamheid is sociaal. Zijn deze routines dan

Wat geliefhebber in goedheid, zoals naar de mis gaan?
Iets saais, iets dat we eigenlijk niet goed doen
(Die sul vragen naar de stand van zijn, nou ja, onderzoek)
Maar toch proberen aan te voelen want, hoe onbehouwen ook,
Het toont ons wat zou moeten zijn?
Te subtiel, dat. Te keurig ook. Godverdomme,

Alleen wie jong is kan vrijelijk alleen zijn.
De tijd kort in ten behoeve van gezelschap,
En onder een lamp zitten brengt veel vaker
Geen rust, maar andere dingen.
Voorbij het licht staan mislukkingen en bittere spijt
Die fluisteren Beste Warlock-Williams: Maar natuurlijk –

--

And finally, in order to put the perhaps rather too elevated ending of "Best Society" into perspective, I add "High Windows". Whenever Larkin decided to interrupt the banality and triviality by means of a sizeable Transcendent Metaphor, he could not normally resist the temptation of debasing that metaphor one way or the other. It is almost as if he was embarrassed at having got carried away – the ending of "This Be The Verse", for instance, is notorious: the very complex metaphor involving the 'coastal shelf' is swiftly debased into a harsh and down-to-earth piece of advice:

Man hands on misery to man
It deepens like a coastal shelf
Get out as early as you can
And don't have any kids yourself.

--

High Windows

When I see a couple of kids
And guess he's fucking her and she's
Taking pills or wearing a diaphragm,
I know this is paradise

Everyone old has dreamed of all their lives –
Bonds and gestures pushed to one side
Like an outdated combine harvester,
And everyone young going down the long slide

To happiness, endlessly. I wonder if
Anyone looked at me, forty years back,
And thought, That'll be the life;
No God any more, or sweating in the dark

About hell and that, or having to hide
What you think of the priest. He
And his lot will all go down the long slide
Like free bloody birds. And immediately

Rather than words comes the thought of high windows:
The sun-comprehending glass,
And beyond it, the deep blue air, that shows
Nothing, and is nowhere, and is endless.

(12 February 1967/High Windows)

--

Hoge vensters

Als ik een paar jonge gasten zie
En veronderstel dat hij haar neukt en zij
De pil neemt of een diafragma gebruikt,
Weet ik dat dit het paradijs is

Waar al wie ouder is zijn hele leven van gedroomd heeft –
Verplichtingen en overtollig omhaal aan de kant geschoven
Als een gedateerde maaidorser,
En al wie jong is gaat de lange helling af

Naar geluk, zonder eind. Ik vraag me af
Of iemand naar mij keek, veertig jaar terug,
En dacht, Dat moet pas een leven zijn;
Geen God meer, of in het duister piekeren

Over hel en al die kul, of moeten verbergen
Wat je van meneer pastoor denkt. Hij
En zijn kameraden gaan allemaal de lange heuvel af
Als vrije geluksvogels. En meteen,

In plaats van woorden, komt de gedachte aan hoge vensters:
Het zonomvattend glas,
En daaraan voorbij, de diepblauwe lucht, die helemaal
Niets toont, en nergens is, en eindeloos.

--

--
 

The coming dark

--

The Building

Higher than the handsomest hotel
The lucent comb shows up for miles, but see,
All round it close-ribbed streets rise and fall
Like a great sigh out of the last century.
The porters are scruffy; what keep drawing up
At the entrance are not taxis; and in the hall
As well as creepers hangs a frightening smell.

There are paperbacks, and tea at so much a cup,
Like an airport lounge, but those who tamely sit
On rows of steel chairs turning the ripped mags
Haven't come far. More like a local bus.
These outdoor clothes and half-filled shopping-bags
And faces restless and resigned, although
Every few minutes comes a kind of nurse

To fetch someone away: the rest refit
Cups back to saucers, cough, or glance below
Seats for dropped gloves or cards. Humans, caught
On ground curiously neutral, homes and names
Suddenly in abeyance; some are young,
Some old, but most at that vague age that claims
The end of choice, the last of hope; and all

Here to confess that something has gone wrong.
It must be error of a serious sort,
For see how many floors it needs, how tall
It's grown by now, and how much money goes
In trying to correct it. See the time,
Half-past eleven on a working day,
And these picked out of it; see, as they c1imb

To their appointed levels, how their eyes
Go to each other, guessing; on the way
Someone's wheeled past, in washed-to-rags ward clothes:
They see him, too. They're quiet. To realise
This new thing held in common makes them quiet,
For past these doors are rooms, and rooms past those,
And more rooms yet, each one further off

And harder to return from; and who knows
Which he will see, and when? For the moment, wait,
Look down at the yard. Outside seems old enough:
Red brick, lagged pipes, and someone walking by it
Out to the car park, free. Then, past the gate,
Traffic; a locked church; short terraced streets
Where kids chalk games, and girls with hair-dos fetch

Their separates from the cleaners – O world,
Your loves, your chances, are beyond the stretch
Of any hand from here! And so, unreal
A touching dream to which we all are lulled
But wake from separately. In it, conceits
And self-protecting ignorance congeal
To carry life, collapsing only when

Called to these corridors (for now once more
The nurse beckons –). Each gets up and goes
At last. Some will be out by lunch, or four;
Others, not knowing it, have come to join
The unseen congregations whose white rows
Lie set apart above – women, men;
Old, young; crude facets of the only coin

This place accepts. All know they are going to die.
Not yet, perhaps not here, but in the end,
And somewhere like this. That is what it means,
This clean-sliced cliff; a struggle to transcend
The thought of dying, for unless its powers
Outbuild cathedrals nothing contravenes
The coming dark, though crowds each evening try

With wasteful, weak, propitiatory flowers.

(9 February 1972/High Windows)

--

Het gebouw

Hoger dan het imposantste hotel
Doemt de lichtende kam van ver al op, maar kijk,
Er rond golven dichtvertakte straten op en neer
Als een luide zucht uit de vorige eeuw.
De portiers zijn maar sjofel. Wat voortdurend
Af- en aanrijdt zijn geen taxi's, en in de hal
Hangen klimplanten in een beklemmende geur.

Er is leesvoer, en thee aan zoveel per kop,
Als in een luchthavenlobby, maar zij die tam gezeten zijn
Op harde stoelen, in verscheurde blaadjes aan het kijken,
Komen niet van ver. Meer een plaatselijke bus.
Die stadskleren en halfvolle boodschappentassen
En blikken rusteloos berustend, hoewel
Om de zoveel minuten een soort verpleegster

Iemand weg komt roepen: de rest plaatst
Kopjes terug op schoteltjes, hoest, of zoekt schichtig
Onder stoelen naar gevallen handschoenen of kaarten. Mensen,
Op merkwaardig neutraal terrein vastgeklemd, families en namen
Plots niet meer van tel; sommige jong,
Andere oud, maar de meeste op die vage leeftijd
Die het eind van keus en hoop opeist; en allemaal

Hier om op te biechten dat iets fout gelopen is.
Het moet wel om een ernstige fout gaan,
Want kijk es hoeveel etages het behoeft, hoe groot
Het al gegroeid is, en hoeveel geld er gaat
In pogingen tot herstel. Kijk hoe laat het is,
Halftwaalf op een doordeweekse werkdag,
En zij hier eruitgeplukt; kijk, terwijl ze naar

De voorgeschreven verdieping opstijgen, hoe hun blikken
Elkaar kruisen, gissend; onderweg
Wordt iemand langsgereden, in stukgewassen kliniekvodden:
Hem zien ze ook. Ze zijn stil. Het besef
Van dit nieuw gedeelde ding maakt hen stil,
Want achter deze deuren zijn kamers, en daarachter nog es kamers,
En nog meer kamers, telkens verderaf

En moeilijker om van weer te keren; en wie weet
Welke hij te zien krijgt, en wanneer? Wacht voorlopig nog even,
Kijk naar de tuin beneden. Buiten ziet er bepaald oud uit:
Rooie baksteen, achtergebleven leidingen, en iemand die er langs loopt
Op weg naar de parking, vrij. Dan, voorbij het hek,
Verkeer; een gesloten kerk; korte straatjes met terrassen
Waar kinderen met krijt spelen, en meisjes met coiffures

Hun kleren van de stomerij oppikken – O wereld,
Je liefdes, je uitdagingen zijn buiten het bereik
Van eender welke hand hier binnen! Dus ja, onwezenlijk is
De tedere droom waartoe we samen in slaap gesust worden
Maar elk apart uit wakkerschrikken. Daarin worden
Dommigheden en defensieve onwetendheid gestremd
Om leven te geven, en enkel ineen te storten als we

Geroepen worden naar deze gangen (daar wenkt opnieuw
De verpleegster – ). Elk staat op en gaat
Uiteindelijk. Sommigen zullen naar huis gaan tegen de middag, of vier uur;
Anderen zijn zonder het te weten gekomen om
De onzichtbare congregaties te vervoegen, waarvan de witte rijen
Boven uitgestald liggen – vrouwen, mannen;
Oud, jong; de elementaire zijden van de enige pasmunt

Die hier gangbaar is. Allemaal weten ze dat ze sterven moeten.
Nog niet, misschien niet hier, maar ten lange laatste,
En ergens zoals hier. Dat is de betekenis van
Deze gecompartimenteerde klip; een worstelen om het denken
Aan doodgaan te boven te komen, want tenzij haar krachten
Sterker blijken dan kathedralen levert niets nog strijd tegen
Het komende duister, hoewel menigtes dat elke avond proberen

Met vergeefse, fletse, verontschuldigende bloemen.

--

Aubade

I work all day, and get half-drunk at night.
Waking at four to soundless dark, I stare.
In time the curtain-edges will grow light.
Till then I see what's really always there:
Unresting death, a whole day nearer now,
Making all thought impossible but how
And where and when I shall myself die.
Arid interrogation: yet the dread
Of dying, and being dead,
Flashes afresh to hold and horrify.

The mind blanks at the glare. Not in remorse
– The good not done, the love not given, time
Torn off unused – nor wretchedly because
An only life can take so long to climb
Clear of its wrong beginnings, and may never;
But at the total emptiness for ever,
The sure extinction that we travel to
And shall be lost in always. Not to be here,
Not to be anywhere,
And soon; nothing more terrible, nothing more true.

This is a special way of being afraid
No trick dispels. Religion used to try,
That vast moth-eaten musical brocade
Created to pretend we never die,
And specious stuff that says No rational being
Can fear a thing it will not feel, not seeing
That this is what we fear – no sight, no sound,
No touch or taste or smell, nothing to think with,
Nothing to love or link with,
The anaesthetic from which none come round.

And so it stays just on the edge of vision,
A small unfocused blur, a standing chill
That slows each impulse down to indecision.
Most things may never happen: this one will,
And realisation of it rages out
In furnace-fear when we are caught without
People or drink. Courage is no good:
It means not scaring others. Being brave
Lets no one off the grave.
Death is no different whined at than withstood.

Slowly light strengthens, and the room takes shape.
It stands plain as a wardrobe, what we know,
Have always known, know that we can't escape,
Yet can't accept. One side will have to go.
Meanwhile telephones crouch, getting ready to ring
In locked-up offices, and all the uncaring
Intricate rented world begins to rouse.
The sky is white as clay, with no sun.
Work has to be done.
Postmen like doctors go from house to house.

(29 November 1977/Times Literary Supplement 23 December 1977)

--

Aubade

Ik werk overdag, en 's avonds drink ik me halfzat.
Om vier uur wakker in het ijzig stille duister staar ik.
Straks lichten de boorden der gordijnen langzaam op.
Tot dan zie ik wat eigenlijk nooit weg is:
De rusteloze dood, een volle dag dichter nu,
Die alle gedachten annuleert behalve hoe
En waar en wanneer ikzelf zal sterven.
Saai verhoor: maar de vrees
Om dood te gaan, en dood te zijn,
Licht weer op, verschrikt, en neemt bezit van mij.

Het verstand valt stil bij die flits. Niet uit wroeging
– Het nagelaten goed, de ongegeven liefde, de tijd
Ongebruikt weggerukt – en ook niet miserabel omdat
Een leven er zo lang over doet om los te klimmen
Van zijn slechte grond, en dat misschien nooit doet;
Maar om de totale leegte voor altijd,
De vaststaande uitroeiing waar we henenvaren
En voor altijd in verloren blijven. Niet hier te zijn,
Nergens te zijn,
En gauw; niets is verschrikkelijker, niets meer waar.

Dit is een bijzondere manier om angst te hebben
Door geen trucje te verdrijven. Religie probeerde wel,
Dat groots door motten aangevreten muzikaal brokaat
Voorzien om te doen alsof we nooit gaan sterven,
En het misleidende refrein van Geen rationeel wezen
Kan iets vrezen wat het niet zal voelen, niet inziend
Dat dit het is wat we vrezen – geen zicht, geen geluid,
Geen tast noch smaak noch geur, niets om mee te denken,
Niets om lief te hebben of iets mee gemeen,
Het narcoticum waar niemand ooit van bijkomt.

En zo blijft het net op de rand van het beeld,
Een kleine wazige vlek, een bestendige koelte
Die elke aandrang afremt tot besluiteloosheid.
De meeste dingen mogen dan niet gebeuren, dit zeker wel,
En dat besef woedt uit
In vagevuurvrees wanneer we ons plots zonder
Gezelschap of drank weten. Moed doet geen goed:
Het betekent de anderen niet afschrikken. Dapper zijn
Stelt niemand vrij van 't graf.
Bejammerd of weerstaan blijft dood toch net hetzelfde.

Licht sterkt langzaam aan, en de kamer krijgt vorm.
Onverbloemd als een kleerkast is het, wat we weten,
Altijd geweten hebben, weten dat niet aan te ontkomen valt,
Maar niet kunnen aanvaarden. Een kant zal het ontgelden.
Ondertussen hurken telefoontoestellen, klaar om te rinkelen
In afgesloten kantoren, en heel de onverschillige
Gecompliceerde gehuurde wereld komt tot leven.
De lucht is wit als klei, zonder zon.
Werk te doen.
Postbodes, als dokters, gaan van huis tot huis.

--

I end with what is, perhaps, to me Larkin's finest poem. (And one of his shortest.) I think "The Mower"  is an especially significant poem as well, as it is decidedly less bleak than one usually finds with Larkin – and it's one of his last as well (1979). By which I don't mean to imply that Larkin suddenly turned into a 'good Christian' overnight (heaven forbid), but the fact that this less-than-bleak voice at least occurred to him is significant enough to me (not to say, a relief). The set-up of the poem somehow reminds me of what is supposed to have been something of a genre in English prose, but also in Dutch poetry, in the 17th century: the so-called 'occasional meditation'; meditations on the Big Themes brought about (or purportedly brought about – die-hard didacticians were wont to invent occasions, no doubt) by ordinary events of everyday life. (Incidentally, a genre that is to be situated in the context of various religous movements aiming to move away from the pomp and circumstance much of contemporary religion had degenerated to, towards the essence of it all – whatever that may have been/be.)

--

The Mower

The mower stalled, twice; kneeling, I found
A hedgehog jammed up against the blades,
Killed. It had been in the long grass.

I had seen it before, and even fed it, once.
Now I had mauled its unobtrusive world
Unmendably. Burial was no help:

Next morning I got up and it did not.
The first day after a death, the new absence
Is always the same; we should be careful

Of each other, we should be kind
While there is still time.

(12 June 1979/Hull Literary Club magazine Autumn 1979)

--

De grasmaaier

De grasmaaier bleef steken, twee keer; toen ik knielde
Vond ik een egel vastgekneld tegen de bladen,
Dood. Hij had in het lange gras gezeten.

Ik had 'm al eerder gezien, en zelfs es eten gegeven.
Nu had ik zijn onopvallende wereld aan flarden gereten,
Onherstelbaar. Begraven had geen zin:

De volgende dag stond ik wel op, maar hij niet.
De eerste dag na een sterfgeval, de nieuwe afwezigheid
Is altijd dezelfde; we moeten zorg dragen

Voor elkaar, we moeten mild zijn
Nu er nog tijd is.